Skip to main content
Quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lạng Sơn lần thứ XVII, nhiệm kỳ 2020 - 2025
Chế độ ban đêm In trang Xuất PDF Đọc nội dung
-A A +A

Một số điểm mới của Luật phòng, chống ma túy và văn bản hướng dẫn liên quan

Ngày 30/3/2021, tại kỳ họp thứ 11, Quốc hội Khóa XIV đã thông qua Luật Phòng, chống ma túy (sau đây gọi tắt là Luật PCMT)có hiệu lực từ ngày 01/01/2022. Luật PCMT gồm 08 chương, 55 điều quy định cụ thể về phòng, chống ma túy; qun lý người s dng tráiphép cht ma túy; cai nghin ma túy; trách nhim ca cá nhân, gia đình, cơquan, t chc trong phòng, chng ma túy; qun lý Nhà nước và hp tác quc tếv phòng, chng ma túy.

Cùng với việc ban hành Luật, các văn bản hướng dẫn đã được ban hành đảm bảo việc áp dụng thống nhất, đồng bộ, có hiệu quả như: Nghị định 105/2021/NĐ-CP ngày 04/12/2021 của Chính phủ Quy định chi tiết và hướng dn thi hành mt sốđiu ca Lut Phòng, chng ma túy; Dự thảo Nghị định Quy định chi tiết mt sốđiu ca Lut Phòng, chng ma túy, Lut X lý vi phm hành chính v cai nghin ma túy và qun lý sau cai nghin ma túy; Nghị định 109/2021/NĐ-CP ngày 08/12/2021 của Chính phủ quy định cơ sở y tế đủ điều kiện xác định tình trạng nghiện ma túy và hồ sơ, trình tự, thủ tục xác định tình trạng nghiện ma túy(sau đây gọi tắt là NĐ109); Thông tư 18/2021/TT-BYT ngày 16/11/2021 của Bộ Y tế quy định tiêu chuẩn chẩn đoán và quy trình chuyên môn để xác định tình trạng nghiện ma túy(sau đây gọi tắt là TT18).

Một số điểm mới được quy định trong Luật PCMT và các văn bản hướng dẫn liên quan so với quy định hiện hành như sau:

  • Tại Chương II Luật PCTN quy định cụ thể trách nhiệm của cá nhân, gia đình; cơ quan Nhà nước; cơ sở giáo dục; cơ quan báo chí; Mt trn T quc Vit Nam, các t chc thành viên ca Mt trn và t chc khác trong phòng, chống ma túy. Đặc biệt, Luật đã bổ sung quy định trách nhiệm của các cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy gồm: Cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy thuộc Công an nhân dân; Cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy thuộc Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển Việt Nam và Hải quan. Cụ thể, trên cùng một địa bàn khi phát hiện hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến nhiệm vụ, quyền hạn của nhiều cơ quan thì cơ quan phát hiện trước có trách nhiệm xử lý theo thẩm quyền do pháp luật quy định; trường hợp vụ việc không thuộc thẩm quyền của mình thì chuyển giao hồ sơ, người, tang vật vi phạm cho cơ quan có thẩm quyền chủ trì giải quyết.
  • Luật PCMT mới có các quy định tại Chương III, IV thể hiện rõ quan điểm lập pháp về việc kiểm soát chặt chẽ các hoạt động liên quan đến ma túy; quản lý người sử dụng chất ma túy ngay từ lần đầu tiên phát hiện.
  • Bổ sung giải thích một số từ ngữ mới:

+ Người sử dụng trái phép chất ma túy là người có hành vi sử dụng trái phép chất ma túy mà không được sự cho phép của người khác hoặc cơ quan chuyên môn có thẩm quyền và xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể có kết quả là dương tính.

+ Xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể là việc thực hiện các kỹ thuật chuyên môn nhằm xác định chất ma túy trong cơ thể thông qua mẫu nước tiểu, mẫu máu hoặc các mẫu vật khác của cơ thể người.

+ Cai nghiện ma túy là quá trình thực hiện các hoạt động hỗ trợ về y tế, tâm lý, xã hội giúp người nghin ma túy dng s dng cht ma túy, thuc gây nghin, thuc hướng thn, phc hi th cht, tinh thn, nâng cao nhn thc, thay đổi hành vi để chm dt vic s dng trái phép các cht này.

+ Cơ s cai nghin ma túy là cơ sởđược thành lp để thc hin đầy đủ quy trình cai nghin theo quy định ca Lut này, bao gm cơ s cai nghin ma túy công lp và cơ s cai nghin ma túy t nguyn.

  • Bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm gồm:

+ Hướng dẫn trồng cây có chứa chất ma túy;

+ Nghiên cứu, giám định, kiểm nghiệm, kiểm định, sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, bảo quản, tồn trữ, mua bán, phân phối, xử lý, trao đổi, xuất khẩu, nhập khẩu, tái xuất, tạm xuất, tái nhập, quá cảnh trái phép chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất…

+ Chống lại hoặc cản trở việc xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể, xác định tình trạng nghiện ma túy, quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, cai nghiện ma túy, quản lý sau cai nghiện ma túy.

+ Hướng dẫn sản xuất, hướng dẫn sử dụng trái phép chất ma túy; quảng cáo, tiếp thị chất ma túy.

+ Kỳ thị người sử dụng trái phép chất ma túy, người cai nghiện ma túy, người sau cai nghiện ma túy.

  • Bổ sung quy định xét nghim cht ma túy trong cơ th, xác định tình trạng nghiện đối với các đối tượng cụ thể để phân loại và áp dụng biện pháp quản lý cai nghiện phù hợp:

+ Xét nghim cht ma túy trong cơ th đối với các đối tượng sau: Người b phát hin s dng trái phép cht ma túy; người mà cơ quan, người có thm quyn có căn c cho rng có hành vi s dng trái phép cht ma túy; người s dng trái phép cht ma túy đang trong thi hn qun lý; người đang trong thi gian báp dng bin pháp x lý hành chính giáo dc ti xã, phường, th trn do có hành vi s dng trái phép cht ma túy; đang cai nghin ma túy; đang điu tr nghin các cht dng thuc phin bng thuc thay thế; đang trong thi hn qun lý sau cai nghin ma túy. (Điều 22)

+  Xác định tình trng nghin ma túy được thc hin với các đối tượng: Người s dng trái phép cht ma túy đang trong thi gian qun lý b phát hin s dng trái phép cht ma túy; người s dng trái phép cht ma túy không có nơi cư trú n định; người đang trong thi gian báp dng bin pháp x lý hành chính giáo dc ti xã, phường, th trn do có hành vi s dng trái phép cht ma túy hoc trong thi hn 01 năm k t ngày chp hành xong bin pháp x lý hành chính giáo dc ti xã, phường, th trn do có hành vi s dng trái phép cht ma túy mà b phát hin s dng trái phép cht ma túy; người đang trong thi gian qun lý sau cai nghin ma túy b phát hin s dng trái phép cht ma túy; người t nguyn xác định tình trng nghin ma túy.(Điều 27)

  • Bổ sung các quy định nhằm quản lý chặt chẽ người sử dụng trái phép chất ma túy và người nghiện ma túy như:

+ Người sử dụng trái phép chất ma túy được Công an xã nơi cư trú lập danh sách và được quản lý, theo dõi, hỗ trợ trong thời gian 01 năm kể từ ngàyChủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã ra quyết định quản lý. Luật quy định quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy không phải là biện pháp xử lý hành chính. (Điều 23)

+ Người nghiện ma túy trong thời hạn cai nghiện tự nguyện hoặc điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế bị phát hiện sử dụng trái phép chất ma túy thì bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. (Điều 32)

+ Người đã hoàn thành cai nghiện ma túy tự nguyện, người đã hoàn thành điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế phải chịu quản lý sau cai nghiện ma túy tại nơi cư trú. (Điều 40)

  • Bổ sung các quy định đối với việc cai nghiện ma túy gồm:

+ Người lần đầu có kết quả xác định là nghiện ma túy có quyền lựa chọn biện pháp cai nghiện (đăng ký cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc đăng ký điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế trong trường hợp nghiện các chất dạng thuốc phiện). (Điều 27)

+ Quy định cụ thể các giai đoạn trong quy trình cai nghiện ma túy gồm: Tiếp nhn, phân loi;điu tr ct cơn, gii độc, điu tr các ri lon tâm thn, điu tr cácbnh lý khác; giáo dc, tư vn, phc hi hành vi, nhân cách; lao động tr liu, hc ngh; chun b tái hòa nhp cng đồng.(Điều 29)

+ Quy định về chính sách hỗ trợ kinh phí của Nhà nước đối với người cai nghin ma túy t nguyn ti gia đình, cng đồng khi hoàn thành ít nht 03 giai đon quy định tại Điều 29.(Khoản 3 Điều 30)

+ Quy định cho phép tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện theo quy định tại Luật PCMT thì được đăng ký cung cấp dịch vụ cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng với Chủ tịch UBND huyện. (Khoản 8 Điều 30)

+ Người nghiện ma túy có thể cai nghiệntại cơ sở cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc cơ sở cai nghiện ma túy công lập. (Điều 31, 35)

+ Quy định cai nghiện ma túy cho người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi  tại cơ sở cai nghiện ma túy bắt buộc do Tòa án nhân dân cấp huyện quyết định và không phải là biện pháp xử lý hành chính. Hồ sơ đề nghị xem xét, quyết định đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc bao gồm: Biên bản vi phạm, bản tóm tắt lý lịch, tài liệu chứng minh tình trạng nghiện ma túy hiện tại của người đó, bản tường trình của người nghiện ma túy hoặc người đại diện hợp pháp của họ, ý kiến cha, mẹ, người giám hộ hoặc người đại diện hợp pháp; Văn bản của Trưởng phòng Phòng Lao động - Thương binh và Xã hi cp huyn v vic đề ngh xem xét đưa vào cơ s cai nghin bt buc trong đó ni dung phi nêu ý kiến v bo v quyn tr em. (Điều 33, 34)

+ Quy định về quyền và trách nhiệm của cơ sở cai nghiện ma túy công lập và cơ sở cai nghiện ma túy tự nguyện. (Điều 35, 36)

+ Nhằm tạo sự thống nhất áp dụng pháp luật với Luật xử lý vi phạm hành chính sửa đổi, bổ sung năm 2020, Luật mới không quy định thẩm quyền kiểm tra tính pháp lý của Trường phòng Tư pháp cấp huyện như quy định hiện nay. Thay vào đó, quy định rõ cơ quan lập hồ sơ đề nghị thì phải chịu trách nhiệm về tính pháp lý của hồ sơ đề nghị. (Điều 103 Luật xử lý vi phạm hành chính sửa đổi bổ sung năm 2020)

  • Quy định về địa điểm xác định tình trạng nghiện ma túy:(Khoản 2 Điều 2 NĐ109)

+ Địa điểm xác định tình trạng nghiện ma túy được thực hiện tại nơi giam giữ hành chính đối với người bị tạm giữ theo thủ tục hành chính quy định tại Luật xử lý vi phạm hành chính.

+ Địa điểm xác định tình trạng nghiện ma túy được thực hiện tại cơ sởy tế đủ điều kiện hoặc địa điểm do cơ quan Công an đề nghị xác định tình trạng nghiện ma túy thống nhất với cơ sở y tế lựa chọn đối với người không bị tạm giữ theo thủ tục hành chính. Cơ quan Công an có trách nhiệm phối hợp với cơ sở y tế bảo đảm đủ các điều kiện cần thiết cho việc thực hiện xác định tình trạng nghiện ma túy tại địa điểm được lựa chọn.

  • Quy định về cơ sở y tế đủ điều kiện xác định tình trạng nghiện ma túy (Điều 3 NĐ109):

+ Là cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh với phạm vi hoạt động chuyên môn khám bệnh, chữa bệnh chuyên khoa nội hoặc chuyên khoa tâm thần hoặc điều trị hỗ trợ cai nghiện ma túy hoặc điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế; cơ sở giám định pháp y tâm thần.(Khoản 1 Điều 3)

+ Bác sĩ xác định tình trạng nghiện ma túy phải có chứng chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh chuyên khoa tâm thần hoặc đa khoa hoặc chuyên khoa nội hoặc khoa y học cổ truyền. Trường hợp bác sĩ có chứng chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh đa khoa hoặc chuyên khoa nội hoặc khoa y học cổ truyền thì phải có chứng nhận đã hoàn thành khóa tập huấn về xác định tình trạng nghiện ma túy do cơ sở có chức năng đào tạo cấp.

+ Cơ sở vật chất, trang thiết bị bảo đảm để thực hiện được quy trình chuyên môn xác định tình trạng nghiện ma túy, phù hợp với hình thức tổ chức, phạm vi hoạt động chuyên môn của chuyên khoa theo quy định tại Khoản 1 điều này.

  • Thời gian trả kết quả xác định tình trạng nghiện ma túy so với Thông tư liên tịch số 17/2015/TTLT-BYT-BLĐTBXH-BCA ngày 09/7/2015 không quy định rõ thời gian trả kết quả thì Khoản 2 Điều 5 TT18 quy định mới cụ thể, chặt chẽ hơn: Kết quả xác định tình trạng nghiện được trả trong vòng 05 ngày kể từ ngày tiếp nhận.

Việc ban hành Luật phòng, chống ma túy 2021 với những quy định cụ thể, đầy đủ hơn so với quy định hiện hành đã tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các chủ thể áp dụng. Đồng thời, kiềm chế sự gia tăng của tội phạm và tệ nạn ma túy đang ngày càng phức tạp trong giai đoạn hiện nay. Góp phần đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội, phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Thể hiện vai trò, trách nhiệm của Việt Nam với quốc tế trong phòng, chống ma túy.

 

Hoàng Thúy

Viện kiểm sát nhân dân huyện Hữu Lũng